- Электронды сандық қолтаңба деген не?
- Электрондық сандық қолтаңбаны қайдан алуға болады?
- ЭСҚ арқылы қандай қызметтер алуға болады?
- Алаяқтар электронды цифрлық қолтаңбаны бұзып, көлікті басқа біреуге қалай рәсімдейді
- Презентация апаратты сатау жне орау дістері срс
- Электронды сандық қолтаңба – презентация онлайн
- Электрондық цифрлық қолтаңба – электрондық цифрлық қолтаңба деген не?
Электронды сандық қолтаңба деген не?
Электрондық сандық қолтаңба – бұл заңды тұлғаның өз қолтаңбасының нақты электронды көшірмесі. ЭСҚ электронды құжаттың заңды күшіне енуіне арналған. Ол құжатты жасанды көшірмеден қорғайды.
Ұлттық куәландыру орталығының сертификаты бойынша электрондық қолтаңба Сізге билікпен, барлық деңгейдегі кәсіпорындар және ұйымдармен қарым-қатынастарға жол ашады.
Электрондық сандық қолтаңбаны қайдан алуға болады?
Электрондық сандық қолтаңбаны жеке және заңды тұлғалар ала алады. Халыққа ЭСҚ берумен «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ айналысады.
Электрондық сандық қолтаңба алу үшін сіз жақын жердегі ҚР ҰКО тіркеу орталығына өтініш білдіруге тиіссіз.
ЭСҚ алу үшін мына құжаттар керек:
1) тапсырыс нөмірі мен тапсырыс берушінің қолы бар өтініш (үлгі бойынша);
2) тапсырыс берушінің жеке басын куәландыратын құжат – тіркеу куәлігінің иесі (жеке басын куәландыратын құжат, паспорт, мекен-жайы, уақытша куәлік) жеке сәйкестендіру нөмірінің (ЖСН) көшірмесі;
3) жеке тұлға өкілі тапсырыс беруші атына сертификат алса, алайда Тіркеу орталығына келмесе, нотариуспен куәландырылған сенімхат (үлгі бойынша) немесе негізгі сенімхаттың түпнұсқасы мен көшірмесі.
ЭСҚ арқылы қандай қызметтер алуға болады?
ЭСҚ арқылы сіз:
- Мемлекеттік органдардың виртуалдық қабылдауына өтініштерді жүзеге асырасыз (бұл қызмет ҚР азаматтарына өз өтініштерін мемлекеттік органдарға тапсыруға мүмкіндік және өтініштің дәрежесін: мемлекеттік органға жеткізілгенін, орындалуға берілгенін, орындалғанын және т.б. тексеруге мүмкіндік беретін мемлекеттік орган тарапынан жауапты әрекетке кепілдік береді);
- үйден шықпай тәулігіне 24 сағат аптасына 7 күн мемлекеттік қызметтерді ала аласыз;
- тауарлардың және қызметтердің электрондық саудада, аукциондарда және тендрларда ең тиімді баға ұсыныстарын ұсына және таңдай аласыз;
- Интернет арқылы қазіргі заман негізінде ең аз шығынмен аса тиімді қарым-қатынас жасай аласыз;
- Қазақстанның кез-келген облысы, қаласындағы серіктестермен алыстан жүргізу режимінде экономикалық операцияларды жасай отырып, өз бизнесіңіздің таралу шегін кеңейте аласыз;
- Сондай-ақ, мекенжай туралы анықтама, жоғалған құжаттарыңызды қайта алу, балабақшаға кезекке тұру, салық комитетіндегі қарыздар туралы ақпарат, т.б. көптеген қызметтерді ала аласыз.
Алаяқтар электронды цифрлық қолтаңбаны бұзып, көлікті басқа біреуге қалай рәсімдейді
Қазақстанда электронды цифрлық қолтаңба үш жылға беріледі. Одан кейін парольды жаңарту қажет. Онсыз алаяқтар электронды цифрлы қолтаңбаны бұзып, адамның жеке мүлкін басқа біреудің атына жазып бере алады, деп xабарлайды ҚазАқпарат.
“Ұлттық ақпараттық теxнологиялар” АҚ басқарма басшысы Әсет Тұрысовтың айтуынша, мерзімсіз электронды цифрлық қолтаңбаны да шығаруға болады. Бірақ ондайда қолтаңбаның қауіпсіздік деңгейі төмен болады. Бүгінде әлем бойынша электронды цифрлық қолтаңба ең көп дегенде бес жылға беріледі.
“Біз әлемдік тәжірибені жан-жақты зерделеп шықтық. Сөйтіп, Қазақстандағы электронды цифрлық қолтаңбаның мерзімін үш жылға шығарған дұрыс деп шештік. Сонда қауіпсіздік сақталады. Ал қолтаңбаны үйден шықпай-ақ жаңартып алуға болады. Ондай қызмет бар. Сондықтан қолтаңбаны алу үшін ХҚКО-ға бір рет барса да жеткілікті. Одан кейін қолтаңбаны үйден жаңартып отыруға мүмкіндік бар”, – деді Ә.Тұрысов Астанада өткен баспасөз мәслиxатында.
Компания басшының орынбасары Аxан Сармановтың сөзіне қарағанда, электронды цифрлық қолтаңбаға қатысты алгоритмнің криптоқауіпсіздігі төрт-бес жылға жетеді.
“Бұл дегеніміз, төрт-бес жылдан кейін электронды цифрлық қолтаңбаны бұзуға болады. Осы уақыттың ішінде xакерлер оның паролін таба алады. Мәселен, өткен жылы egov порталында көлікті рәсімдеу қызметі іске қосылған болатын. Кез келген адам өзінің электронды цифрлық қолтаңбасын пайдаланып, көлікті басқа біреудің атына аудара алады. Демек, алаяқтар төрт-бес жылдың ішінде қолтаңбаның паролін тауып кетсе, көлікті басқа біреудің атына оп-оңай жазып бере салады. Сол себепті қазіргі электронды цифрлық қолтаңбаны үш жыл сайын жаңартып отыру қажет”, – деп атап көрсетті А.Сарманов.
“Ұлттық ақпараттық теxнологиялар” АҚ мәліметіне сәйкес, өткен жылы қауіпсіздік жүйесінде миллиондаған шабуылдар тіркелді. Осыған байланысты биыл ҚР ҰҚК Ақпараттық қауіпсіздікті ұлттық үйлестіру орталығымен бірлесе отырып, кибершабуылдарға қарсы арнайы орталықты құру жоспарланып отыр.
Айта кетейік, “Ұлттық ақпараттық теxнологиялар” АҚ жеке құжаттардың электронды қоймасын да іске қосуды жоспарлап отыр. Сондай-ақ, компанияның бірнеше функциясын бәсекелестік ортаға беру жоспарланған. Оның ішінде eGov-тың 1414 байланыс орталығы да бар. Бұдан бөлек, мемлекеттік органдардың сайттарын бір порталға біріктіру қолға алынған.
Презентация апаратты сатау жне орау дістері срс
Электронды сандық қолтаңба – презентация онлайн
ЭЛЕКТРОНДЫ САНДЫҚ
ҚОЛТАҢБА
• RSA криптожүйесін Рон Ривест (Ron
Rivest), Ади Шамир (Adi Shamir) және
Леонард Адлеман (Leonard Adleman) 1978
жылы ойлап тапқан. Алгоритм үлкен санды
жай көбейткіштерге жіктеу есебінің
қиындығына сүйенген. Алгоритмнің
беріктілігі дискреттік логарифмді
есептеудің қиындығы мен үлкен сандардың
қиындығының мәніне негізделеді.
.
.
RSA (1977 жыл) – ашық кілтті криптографиялық жүйе.
Шифрлеу және цифрлік қол деген қорғау механизмдерін
қамтамасыз етеді.
RSA алгоритмі Internet-те қолданылады, мысалы:
• S/MIME
• IPSEC (Internet protocol Security)
• TLS (осымен SSL-ді алмастыруы мүмкін)
• WAP WRLS
RSA АЛГОРИТМІ
• Ассимметриялық криптожүйе негіздеріне
біржақты функциялар мен ілік-функцияларды
құруға мүмкіндік беретін математиканың қиын
мәселелерінің бірі қойылады.
• Электрондық сандық қолтаңба (ЭСҚ) – бұл электрондық құжаттың
.
деректемесі, жасанды көшірмеден осы электрондық құжатты қорғау үшін
арналған. Электрондық сандық қолтаңба ақпаратты криптографиялық
қорғау құралдарын (АҚҚҚ) пайдалануымен ақпаратты қайта жасау
нәтижесінде қалыптасады және кілттің қол қою сертификатының иесін
сәйкестендіруге, сондай-ақ электрондық құжатта ақпараттың
бұрмалануының жоқ болуын белгілеуге рұқсат етеді.
Қолтаңбаны пайдалану өте қарапайым. Ешқандай аранайы білім, дағдылар және икемділік бұл
үшін талап етілмейді. Электрондық құжаттарды алмасуға қатысушысы, электрондық сандық
қолтаңба әрбір пайдаланушысына бірегей ашық және жабық (құпия) криптографикалық кілттер
туындатады.[5]
Негізгі элемент құпия кілт болып табылады, оның көмегімен электрондық құжаттардың шифрлеуі
жасалады және электрондық сандық қолтаңба қалыптасады. Сонымен қатар құпия кілт
пайдаланушыда қалады, оған бөлек тасығышта беріледі, бұл дискета, смарт-карта или touch
memory болуы мүмкін. Оны басқадай пайдаланушылардың желісінен құпияда сақтау қажет.
.
Электрондық сандық қолтаңба түпнұсқасын тексеру үшін ашық кілт пайдаланылады.
Куәландырушы орталығында ашық кілттің телнұсқасы тұр, ашық кілттердің тіркеу куәліктерінің
кітапханасы құрылған. Куәландырушы орталық ашық кілттердің тіркеуін және бұрмалауды
енгізуден немесе жасанды көшірмені жасаудан қашуға сенімді сақтауды қамтамасыз етеді.[6]
Сіз электрондық құжатқа тиістіге өзіңіздің электрондық сандық қолтаңбаңызды орнатасыз. Бұл
ретте электрондық сандық қолтаңба құпия кілтінің және ұсталатын құжаттың негізінде
криптографиялық қайта жасау жолымен кейбір үлкен сан қалыптасады, ол осы нақты құжатқа тиісті
осы пайдаланушының электрондық сандық қолтаңбасы болып табылады. Электрондық құжаттың
аяғына осы сан қосылады немесе бөлек файлда сақталады.
Қолтаңбаға мынадай ақпарат жазылады:
Қолтаңба ашық кілті файлының аты.
Қолтаңбаны қалыптастырған тұлға туралы ақпарат.
Қолтаңбаның қалыптасқан күні.
Жөнелтуші құжатының мәтіні және ашық кілтінің негізінде жөнелтушінің электрондық сандық қолтаңба
ашық кілтіне ие және қол қойылған құжатты алушы, жөнелтушінің электрондық сандық қолтаңбасының
тексеруін қамтамасыз етуші, кері криптографиялық қайта жасауды орындайды. Егер электрондық сандық
қолтаңба құжатқа тиістісі дұрыс болса, онда яғни бұл құжат шынында жөнелтушімен қол қойылған және
құжаттың мәтініне ешқандай өзгертулер енгізілмеген. Әйтпесе жөнелтушінің сертификаты шынайы
болып табылмайды деп хабарлама берілетін болады.
Электрондық сандық қолтаңба – уақыттың жаңа талаптарымен бірге кім қадам басуды
қалағандардың барлығы үшін тиімді шешім. Егер алынған ақпараттың келісім қортындысын
немесе түпнұсқалығын растауды тексеру үшін жүздеген шақырымнан фельдъегерлік немесе
шабармандық поштаның келуін күтуге уақытыңыз болмаса. Электрондық сандық қолтаңба
артықшылығы анық – электрондық сандық қолтаңбамен қол қойылған құжат, бірнеше секундта
белгіленген жеріне берілуі мүмкін. Құжатты электрондық алмасудың барлық қатысушылары
олардың бір бірінен қашықтығына байланысты емес тең мүмкіншілікті алады. Шек жаңа
технологиялардың арқасында 21 ғасырда жойылады.[10]
Электрондық сандық қолтаңба жасанды көшіру мүмкін емес – ол үшін есептеп шығарудың
орасан санын талап етеді, ол қолайлы уақытта заманауи деңгейдегі есептеу техникасы мен
математиканы іске асыру мүмкін емес, яғни қол қойылған құжатта ұсталатын әзірге ақпарат,
өзектілікті сақтайды.
Жасанды көшірмеден қосымша қорғау қолтаңбаның ашық кілті куәландырушы орталығының
сертификатымен қамтамасыз етіледі. Одан басқа клиенттің қалауы бойынша куәландырушы
орталық клиенттің электрондық сандық қолтаңба сақтандыра алады.
Электрондық сандық қолтаңба пайдаланумен ойлау ауысады, “электрондық түрде жобаны
әзірлеудің – қол қою үшін қағаз көшірмесін жасау – қол қойылуымен қағаз көшірмелерді жіберу қағаз көшірмелерді қарау – оны электрондық түрде компьютерге көшіру” келмеске кетеді
Электрондық цифрлық қолтаңба – электрондық цифрлық қолтаңба деген не?
Егер заңға жүгінетін болсақ, онда “Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы” Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 7 қаңтардағы Заңы былай дейді: “Электрондық цифрлық қолтаңба – электрондық цифрлық қолтаңба құралдарымен жасалған және электрондық құжаттың дұрыстығын, оның тиесiлiлiгiн және мазмұнының өзгермейтiндiгiн растайтын электрондық цифрлық нышандар терiмi”.
Ал, егер жалпақ тілмен айтатын болсақ, ЭЦҚ – ол біздің күнделікті қағаз тасығышқа қойып жүрген қолтаңбамыздың электронды нұсқасы. ЭЦҚ-ның қағаз түріндегідей заңды күші бар. Яғни, қағазға қойған қолыңыз бен электрондық цифрлық қолтаңбаңыздың заңды күші бірдей деген сөз.
Елімізде жеке және заңды тұлғалар үшін ЭЦҚ құралдарын дайындау және берумен, сондай-ақ электрондық қызметтерді жылжыту жұмыстарымен “Қазақстан Республикасының Ұлттық куәландыру орталығы” АҚ айналысады.
Тел: 8-800-080-7777.
Пошталық мекен-жайы: 010000, Астана қаласы, Сол жағалау, Министрліктер үйі, Cерверлік орталық, кіріс 16 B.