Метал технологиясы - прочее, тесты

?ашы?ты?тан о?ыту – озы? технология ж?не заман талабы

ҚАШЫҚТЫҚТАН ОҚЫТУ – ОЗЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ және заман талабы
Елбасы Н.Назарбаев «Қазақастан – 2050» стратегиясында білім мен ғылымның басында жүрген тұлғаларға жауапты тапсырма жүктеді.
“Бәсекеге қабілетті дамыған мемлекет болу үшін біз сауаттылығы жоғары елге айналуымыз керек. Қазіргі әлемде жай ғана жаппай сауаттылық жеткіліксіз болып қалғалы қашан. Біздің азаматтарымыз үнемі ең озық жабдықтармен және ең заманауи өндірістерде жұмыс жасау машығын меңгеруге дайын болуға тиіс.Бізге оқыту әдістемелерін жаңғырту және өңірлік мектеп орталықтарын құра отырып, білім берудің онлайн-жүйелерін белсене дамыту керек болады.Біз қалайтындардың барлығы үшін қашықтан оқытуды және онлайн режимінде оқытуды қоса, отандық білім беру жүйесіне инновациялық әдістерді, шешімдерді және құралдарды қарқынды енгізуге тиіспіз.Ескірген немесе сұраныс жоқ ғылыми және білім пәндерінен арылу, сонымен бірге сұраныс көп және болашағы бар бағыттарды күшейту қажет»- деп Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев айтқанындай бүгінгі таңдағы мектептерде, коледждерде, арнаулы техникалық оқу орындарында және де ЖОО-да онлайн оқыту жүйесін енгізу басты міндет және заман талабы болып отыр.
Бүгінде еліміздің білім беру жүйесінде ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың рөлі күннен-күнге артып келеді. Осы орайда әлемдік тәжірибеде қашықтықтан білім берудің орны ерекшеленіп тұр. АҚШ-та 1 миллионнан астам адам қашықтықтан оқыту арқылы білім алса, Францияның ұлттық қашықтықтан оқыту орталығы жыл сайын әлемнің 120 мемлекетінен 35 мыңнан астам қолданушыларды қамтамасыз етеді. Ал Түркияда алыс аймақтағы тұрғындарға мамандық алуға көмектесу мақсатында 1974 жылдан ашық университет жұмыс істейді екен. Қосымша сабақ ретіне теле-радио арқылы курстар өткізеді. Осылай 12 000-нан астам қолданушыларды игереді.
Қазір дәстүрлі қашықтықтан оқыту, электронды қашықтықтан оқыту, аудиториялық сабаққа түрлі электронды құралдарды пайдалану сияқты қашықтықтан оқыту үлгісінің 2000-ға жуық түрі бар екен. Соның ішінде еліміздің жоғары оқу орындарында кейс, желілі және телевидение сынды ақпараттық-коммуникациялық технология құралдарының көмегімен қашықтықтан оқыту түрі таңдалған-ды.
Бұл оқыту әдістемесінің мүмкіншіліктеріне тоқталар болсам, қазіргі таңдағы жағдайы төмен, жартылай кеміс, жетім және де мүмкіншілігі шектеулі жандар еліміздің түкпір – түкпірінде білімсіз болып қалып қояда. Бұған себеп өте көп. Мысалыға әлеуметтік жағдайы, денсаулығы және тағыда басқа көптеген мәселелер бастан асады. “Кез-келген Қазақстан азаматы орта білімді тегін алуға құқылы”,- деп Ата заңымызда айтылғандай, кез-келген кемтар балалар, төсекке таңылған мүмкіндігі шектеулі жандар болсын үйінде отырып-ақ, мұғалімдермен келісіп отырып, орта білім болсын, жоғары болсын дәріс ала алу мүмкіншілігіне ие болады. Осы мәселелердің тиімді де әрі оңай шешімі – қашықтықтан оқыту жүйесі деп ойлаймын.
Бұл оқыту жүйесінің тағы да мүмкіншіліктері,яғни шетелдік тәжірибеге сүйенсек, қашықтықтан оқытудың тиімділігі – студенттің университетке бармай-ақ, өзіне ыңғайлы жерде отырып, берілген тапсырманы орындай беретіндігі, яғни уақыттың ұтымдылығы, екіншіден, оқу ақысының арзан болатындығы, шалғайдағы шетел жоғары оқу орнын елде жүріп-ақ оқып, диплом алу мүмкіндігінің болуы.
Біз үшін қашықтықтан оқытудың маңыздылығы – білім берудің біртұтас ақпараттық жүйесін құру арқылы студенттердің білім деңгейін көтеру. Сонымен қатар әлемдік ақпарат кеңістігіне жол ашып, оқушылардың ғылыми және шығармашылық ізденістерін арттырып, білікті маман дайындап, оны өз игілігімізге жарата білсек, ұтар тұсымыз да сол болмақ.
Егер Қазақстан ендігі елу жылда әлемдегі ең дамыған отыз елдің қатарына енуін көздесек, ұлт Көшбасшысының стратегиялық жоспарын жүйелі түрде жүзеге асыруға аянбай атсалысуымыз керек. Бұған әрбір ғалым, әрбір жекелеген оқу орны өз үлесі мен күшін қосуға міндетті. Осы орайда М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті білім берудің бірқатар жаңа технологияларын енгізгендігін айтқанымыз жөн. Мәселен, соңғы кездері оқу орнының базасында қашықтықтан оқыту технологиясы дайындалып, арнайы орталық құрылды. Жаңа тәсілдің қыр-сырын меңгеруге алдымен оқытушылар құрамы жұмылдырылды. Университеттің тың ізденісінің нәтижесінде аймақтағы өзге де оқу орындары мен түрлі мемлекеттік және жекелеген ұйым өкілдері де қашықтықтан оқыту орталығы арқылы өз білімдерін жетілдіруге құштарлық танытып отыр. Қашықтықтан оқытуда негізгі күш – электронды технологияларды басқарып отыратын оқытушыға түседі. Мұны саланың тілінде тьютор деп атайды. Жоғары біліктілігі бар кәсіби маман мол ақпараттар шоғырын пайдалана отырып, орталыққа тіркелген студенттерге тапсырмаларды беріп, іздену көздеріне бағыттап тұрады. Сонымен бірге олардың жинақтаған білімдері аясында міндеттерді қаншалықты еңсергені жөнінде де бағалай алады. Әрине, электронды оқыту жүйесін мықтап меңгерген маман табу оңай емес. Сондықтан да М.Әуезов атындағы ОҚМУ өздерінің кәсіби біліктілігі жоғары ғалымдар тобын қайта даярлаудан өткізіп, тьютор-оқытушы ретінде қалыптастыруға күш салып келеді. Қазіргі кезде осындай әдіспен 500 оқытушы қайта даярлық курстарын аяқтап, арнайы сертификатты иеленіп, қашықтықтан оқыту маманына айналды.
Заманауи жүйені жан-жақты жүргізу үшін университет басшылығы тың тәсілді ертеректе жолға қойған жоғары оқу орындары, арнайы орталықтармен тығыз байланыс орнатқан. Атап айтқанда, Ресей халықтар достығы университеті және Новосібір мемлекеттік университетімен бірлесіп, халықаралық құқықтанушы, менеджмент мамандарын даярлайды. Сол сияқты қытайлық оқу орындарымен IT-технологиясы мен нанотехнология магистранттарын оқыту жөніндегі келісімдер аясында қоғам сұранысындағы ерекше кәсіп иелерін қалыптастыруда. Білім саласындағы соңғы өзгерістерді жүзеге асырудың арқасында германиялық ASIIN аккредитациялау агенттігі оқу орнының қызметін жоғары бағалап, арнайы белгісін де тапсырды.Қашықтықтан оқыту орталығына еліміздің азаматтарын молынан тартуды да көздеп, бекітілген бағдарлама аясында жұмыс жүргізуге көштік. Бұл жүйені Атырау мұнай және газ институтының, Қ.Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ-дың, Рудный индустриялық институтының шәкірттері де пайдалануда. Өздерінің болашағына байыппен қарап, жастық кезеңін мол білім алуға арнаған жастардың ертеңгі күні өкінбейтіні анық. Елбасы Жолдауында айтылғандай, еліміздегі әрбір ғылыми орталық, яғни жоғары оқу орындары өз базасының аясында отандық ғылымды дамытудың салалы жолдарын қарастыруы қажет. Бәсекеге қабілетті ұлтты ұйымдастыратын да, ұмтылдыратын да ұрпағы. Ұлы кемеңгер Мұхтар Әуезовше айтсақ, «Адам мен адамды теңестіретін күш – білім». Осыларды межеге алып, тынымсыз ізденісті жалғастырғанда ғана әлемдегі ең дамыған мемлекеттермен тереземіздің теңесетіндігі анық.
Қашықтан білім беру үрдісі білім беруді басқаруға арналған модульді, объектті-бағытталған «Moodle» жүйесіне негізделген. Бұл жүйе Қашықтын Білім Беру Жүйесі ретінде Еуропа елдерінде кеңінен таралып, танылған. «Moodle» тұғырнамасы Open University (UK), Microsoft (US), Google (US) и Istituto Superiore di Sanità – ISS (Italy) сияқты ұйымдардың белсенді дамытуы мен қолданысында. Мысалыға алар болсақ алдынғы жылда Америкалық жоғарғы оқу орындары онлайн оқыту жүйесінде көшті, сол жайлы қысқаша мағлұмат бере өтсек:”Америкалық жоғарғы оқу орындары онлайн оқыту жүйесінде көшті. 2021 жылдың 2 мамырында Кембриджде (АҚШ) өткен баспасөз мәслихатында Гарвард университеті мен Массачусет технологиялық институты өкілдері бірлескен edX қашықтықтан онлайн оқыту жобасы іске қосылғандығы туралы мәлім етті.Жоғарғы оқу орындары өкілдеріне сілтеме жасай отырып, Лента.ру хабарлағандай, олар «онлайн оқыту жүйесінде төңкеріс» жасамақ, яғни оны тегін, сапалы және барынша қолжетімді етпек. Онлайн оқытуға жобаны жасаушылар лекциялардың видеокурсын ғана емес, сынақтама, оқытушы жағынан бақылау мен топтағы қарым-қатынасты қамтитын қашықтықтан оқыту сабақтарының толық кешенін енгізіп отыр. Аталмыш мақсатта edX авторлары оқу үрдісін қадағалап қана қоймайтын, сонымен қатар қолда бар бағдарламаларды жақсарту мақсатында оқушылардың жүріс-тұрысын сараптайтын арнайы бағдарламалық қамсыздандыруды құрмақ. Оны авторлар қолжетімді етіп жасайтын болады және де өзге де білім шаңырақтарын бағдарламаны қолдануға шақырады.”- деп хабарлады Лента.ру сайтында.
Қазіргі таңда қашықтан білім бері үрдісін қамтамассыздандыру мақсатында әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де жене М.Әуезов атындағы ОҚМУ-да т.б жоғарғы оқу орындарында заманауй компьютерлік технологияларды сонымен қатар электронды оқулықтар мен виртуалды зертхана кешендері өндірісінде өте жаңа өңдеулерді қолдана отырып, электронды оқу материалдарын белсенді түрде әзірлеуде. Білім беру скринкасттарын, видеодәрістерін және подкасттарын даярлау үшін білім беру аудио-видео материалдарды жазатын, өңдейтін және трансляциялайтын жаңа программалық қамтамассыздандырулар қолданылады.Қашықтан білім беру курстарының көбі видеодәрістермен қамтамассыздандырылған және интернет жүйесі арқылы оқытушымен реалды уақыт тәртібінде online тілдесу мүмкіндігін береді.Қашықтан білім беру үрдісінің қатысушылары арасында оnline байланысты қамтамассыздандыру үшін дәрістерге, студенттердің бітіру жұмыстарын қорғауларына қатысу әсерін толығымен қамтамассыздандыратын Adobe Connect заманауй онлай видео конференциясы қолданылады. Қашықтан білім беру үрдісі кез келген уақытта қол жетімді және студенттер мен оқытушылардың орналасу жерінен тәуелсіз. Қазіргі заман талаптарына сай және біздің еліміздегі жетекші мамандарының заманауи ақпараттық технологиялары пайдалана отырып өңдеген, қашықтықтан оқитын курстар ұсына алады.
Сонымен қатар онлайн жүйесімен оқытумен қоса электронды оқыту жүйесі де кеңінен қолға алынуда. Сол жайында қысқаша мағлұмат бере өтсек: 2021-2020 жылдары Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасына сәйкес Республикада
E-Learning электронды оқыту жүйесін енгізу көзделген. 2021 жылға электронды оқытумен білім беру ұйымдарының 50 пайызын қамту, 2020 жылға көрсеткішті 90 пайызға дейін жеткізу мақсаты қойылған. Электронды оқыту E-Learning жүйесі жаңа ақпараттық қатынастық технологиялардың кең мүмкіндігі арқылы жалпы орта білім берудің көптеген маңызды мәселелерін шешуге ықпал етеді.
Атап айтсақ:- Оқыту үшін аумақтық шектеудің болмауы;- Оқытудың өзіндік ырғағын таңдау мүмкіндігі;- Оқытудың алуан түрлі құралдары мен әдістері;- Жоғарысапалыматериалдарғақолжеткізу.
Қорытынды
Қорытындылай келе айтылып отырған осы онлайн жүйесінде оқыту әдістемесінң мүмкіншіліктері қаншалықты кең екенін көріп отырғаныңыздай. Ғылым мен білім дамыған бәсекеге толы осызаманда жаңа технологияларды қолданып, техникасы дамыған ХІХ ғасырдағы озық өреге жеткен, бәсекеге қуатты 20 елдің қатарына қосылумен бірге ұлттың өресін көтеру аса зәру болып отырған бүгінгі таңда елбасымыздың жолдауында жүктелген міндеттерді жүзеге асыру үшін әрине тілге тиек етіп отырған онлайын жүйесін қолданудың қаншалық қажет екенін дәлелдемесекте болатындай.
Балық судан айырла алмайтын секілді мынау өскелең өмірде демократиалы қоғамда жасап жатқан әрбір Қазақстандық үшін бұл жүйеде ауадай қажет.
Халқы бай, мұраты асыл, өзық өрелі әлемнің алдыңғы қатырынан бой көрсетуіміз үшін жаңа ағымдағы технологияны толық меңгерген, ауыл мен шалғай таулы райондарда және өздігінен білім ала алмайтын жандарды білім нәрінен сусындатып, олардың көмескі қабілеттерін толық сәулелендірулері үшін бұл жобамыз аса қажет екендігін тағы бір мәрте айта кеткіміз келеді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Оқу- тәрбие үрдісінде ақпараттық – коммуникациялық технологины қолдану қажеттілігі.”Информатика негіздері” 2008 жыл №4Сатыбекова
2. 2021-2020 жылдардағы Білім беру ісін дамыту бағдарламасы.
3. «Қазақстан-2050» бағдарламасы.
4. «Ата Заң» 1995 жыл.
5. Сайт: www.edu.gov.kz

Про сертификаты: Памятка по выбору качественных и безопасных детских товаров игрушек и новогодних подарков

Covid-19 пандемиясына байланысты енгізілген қашықтықтан оқыту жүйесі туралы

https://doi.org/10.32921/2225-9929-2020-4-39-68-73

Review article

About the Distance Learning System Introduced During the

COVID-19 Pandemic

Galiya Orazova 1, Nessibeldy Musagalieva 2, Arailym Beisbekova 3, Roza Suleymenova 4, Aida Omarova 5, Nessibely Zhassulanova 6

1 Associate Professor of the Department of Public Health and Hygiene, Astana Medical University, Nur-Sultan, Kazakhstan.

E-mail: galiyaorazova@gmail.com 2 Associate Professor of the Department of Biochemistry, Astana Medical University, Nur-Sultan, Kazakhstan.

E-mail: musagalieva53@mail.ru 3 Associate Professor of the Department of Nutrition, Kazakh National Medical University named after S.D. Asfendiyarov, Almaty, Kazakhstan. E-mail: abeisbekova@gmail.com 4 Head of the Department of Public Health and Hygiene, Astana Medical University, Nur-Sultan, Kazakhstan.

E-mail: rozasuleimenova@mail.ru 5 Associate Professor of the Department of Public Health and Hygiene, Astana Medical University, Nur-Sultan, Kazakhstan.

E-mail: Aida_omarova@mail.ru 6 4th year student of the Faculty of Public Health of Medical University Astana, Nur-Sultan, Kazakhstan.

E-mail: nesibeli.aldabergenova@mail.ru

Abstract

The World Health Organization has declared the COVID-19 pandemic one of the main threats to humanity, as it affected not only the health care system, but also the global economy and education system around the world. All educational institutions, schools, colleges, universities were massively closed. In 2020, every fifth student in the world did not attend school.

Today, distance learning is popular due to a number of advantages. This is, first of all, the availability of information about all knowledge in one place, so that each student has free access to content anywhere and at any time. However, there are also certain negative aspects of distance learning. In this paper, we conducted a comparative analysis of the positive and negative aspects of distance learning using a review of the literature available to us.

The manuscript was prepared as part of the diploma work of N.K. Zhasulanov on the topic: «Assessment of the impact of distance learning introduced during the COVID-19 pandemic on the level of knowledge of students (for example, Astana Medical University)».

Keywords: pandemic, COVID-19, distance learning, higher education institution, Kazakhstan.

COVID-19 пандемиясына байланысты енпзшген кашыктыктан окыту жуйес туралы

Оразова F.¥.1, Мусагалиева Н.М.2, Беисбекова А.К3^лейменова Р.К4, Омарова А.К5, Жасуланова Н.К.6

1 Астана медициналык университет¡Hirt Цогамдык денсаулык жэне гигиена кафедрасыныц доцент!,

Нур-Султан, Цазакстан

2 Астана медициналык университет!шц биохимия кафедрасыныц доцентi, Нур-Султан, Цазакстан

3 С.Ж. Асфендияров атындагы Цазак улттык медицина университетн!ц Нутрициология кафедрасыныц доцентi,

Алматы, Цазакстан

4 Астана медициналык университет^ц когамдык денсаулык жэне гигиена кафедрасыныц мецгеруш!а,

Нур-Султан, Цазакстан

5 Астана медициналык университетмц Цогамдык денсаулык жэне гигиена кафедрасыныц доцентi,

Нур-Султан, Цазакстан

6 Астана медициналык университетiнiц Цогамдык денсаулык факультетiнiц 4-курс студентi, Нур-Султан, Цазакстан

Тушндеме

ДYHиежYзiлiкденсаулыцсацтаууйымы адамзатца басты %ayin-%amepóihi6ipiдепжариялаган COVID-19 пандемиясына денсаулыц сацтау щйеане гана емес, жалпы элемдiк экономикага да, 6YKm элемдегi б^м беру щйеане де эсер emmi. Барлыц 6mÍM беру мекемелерi, мектептер, колледждер, жогары оцу орындары жаппай жабылды, элемдегi эрбiр бесiншi оцушы 2020 жылы мектепке бармады.

Цазiргi уацытта цашыцтыцтан оцыту бiрцатар артыцшылыцтарга байланысты вте танымал. Бул, ец алдымен, барлыц б^м туралы ацпараттыц б’1р жерде болуы, эр студент кез-келген жерде жэне кез-келген уацытта мазмунга ерюн цол жетюзе алуы. Алайда цашыцтыцтан оцудыц керi эсерi де бар. Бул мацалада авторлар цашыцтыцтан оцу ЖYйесiнiц артыцшылыцтары мен кемш^кте^н Астана медициналыц yниверситетi мысалында талцылайды.

Мацала Н.К. Жасуланованыц «COVID-19 пандемиясы кезiнде цашыцтыцтан оцыту ЖYйесiнiц стyденттердiц б^м децгешне эсерiн багалау (Астана медициналыц yниверситетi мысалында)» атты дипломдыц жуйеа’нщ аясында дайындалды.

Тушн свздер: пандемия, COVID-19, цашыцтыцтан оцыту, жогаргы оцу орны, Цазацстан.

О системе дистанционного обучения, внедренного в период пандемии COVID-19

Оразова F.¥.1, Мусагалиева Н.М.2, Беисбекова А.К.3, Сулейменова Р.К.4, Омарова А.К.5, Жасуланова Н.К.6

1 Доцент кафедры общественного здоровья и гигиены Медицинского университета Астана, Нур-Султан,

Цазацстан

2 Доцент кафедры биохимии Медицинского университета Астана, Нур-Султан, Цазацстан

3 Доцент кафедры нутрициологии Казахского национального медицинского университета имени

С. Д. Асфендиярова, Алматы, Казахстан

4 Заведующая кафедрой общественного здоровья и гигиены Медицинского университета Астана,

Нур-Султан, Цазацстан 5 Доцент кафедры общественного здоровья и гигиены Медицинского университета Астана,

Нур-Султан, Цазацстан

6 Студент 4-курса факультета общественного здравоохранения Медицинского университета Астана,

Нур-Султан, Цазацстан

Резюме

Всемирная организация здравоохранения объявила пандемию COVID-19 одной из главных угроз человечеству, так как она затронула не только систему здравоохранения, но и мировую экономику и систему образования. Все учебные заведения, школы, колледжи, университеты были массово закрыты. В 2020 году каждый пятый ученик в мире не посещал занятия в школе.

На сегодня дистанционное обучение имеет популярность благодаря целому ряду преимуществ. Это, прежде всего, наличие информации обо всех знаниях в одном месте, чтобы каждый студент имел свободный доступ к контенту в любом месте и в любое время. Однако имеются и определенные отрицательные стороны дистанционной формы обучения. В данной работе мы провели сравнительный анализ положительных и отрицательных сторон дистанционной формы обучения с помощью обзора доступной нами литерауры.

Рукопись подготовлена в рамках дипломной работы Жасулановой Н.К. на тему: «Оценка влияния внедренной в период пандемии COVID-19 дистанционной формы обучения на уровень знаний студентов (на примере Медицинского университета Астана)».

Ключевые слова: пандемия, COVID-19, дистанционное обучение, высшее учебное заведение, Казахстан.

Corresponding author: Nessibely Zhassulanova, 4th year student of the Faculty of Public Health of Medical University Astana,

Nur-Sultan, Kazakhstan

Postal code: Z01C1E7

Address: Beybitshilik Str, 49 / A

Phone: 7 7172 539424

E-mail: nesibeli.aldabergenova@mail.ru

J Health Dev 2020; 4 (39):68-73 UDC 61:001.92 Recieved: 02-10-2020 Accepted: 18-10-2020

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License

Юрюпе

2020 жылдыц кектемм бYкiл элемде COVID-19 пандемиясымен белсендi кYрес кезе^ ретЫде тарих^а енедi. Ауру К^ытайдан континенттщ еуропалыщ белiгiне жэне одан эрi СолтYстiк жэне Октусш Америкага тез таралды [1]. Бул жагдайда кептеген елдердщ Yкiметтерi ез шекараларын жауып, азаматтардыц бiр-бiрiмен байланысын шектеуге мэжбYP болды. Жу^тыру ^аутне байланысты кептеген уйымдар мен мекемелер, соныц Ынде о^у орындары ^ашы^ты^тан жумыс форматына кештi.

Сонымен, COVID-19 пандемиясы бYкiл элемдегi бiлiм беру жYЙелерiне эсер етп. К^ашы^ты^тан бiлiм беруге кешуге байланысты негiзгi мYмкiндiктердi, перспективалар мен проблемаларды багалау мацызды болып табылады [2]. 0мiрдщ барлыщ саласында ^иынды^тар туындады. Сонымен ^атар жогары медициналык о^у орнына да ерекшелiк болган емес. Бiлiм беру мекемелерi ^ыс^а мерзiмде о^у процесiн уйымдастырудыц ^ашы^тан форматына толыгымен кештi. Осыган байланысты Астана медициналык университетЫщ басшылыгы студенттер мен о^ытушылардыц ^аутаздп Yшiн педагогикалыщ процестi ^ашы^ты^тан о^ыту нысанына ауыстыру туралы шешiм ^абылдап, олардыц аудиторияларда

Про сертификаты: Сертификация товаров из Китая — как быстро получить сертификат | Polotest

Кашыктыктан оку жYйесшщ тарихы

COVID-19 пандемиясы кезшдеп кашыктыктан окыту тэжiрибесi

Адамзат эдеттеп вмiр салаларыныц тап болFан COVID-19 пандемиясы |^ам вмiрiн квпшiлiгiнiц онлайн-режимЫе толы^ай ауысуыныц уйымдастырудыц квптеген ^нделк^ тYрлерiн |айта iс жYзiнде дайын емес едi. 2020 жылы элемге |арауFа мэжбYP еттi, бурыннан |алыптас|ан жэне

тура^ты элеуметтк институттардыц алдына бiрl^атар мэселелер ^ойды. Оныц iшiнде бiрнешесi отбасыга, бомге, экономикага, ^аржыга жэне билiкке ^атысты мэселелер болып табылады [13]. Эаресе, жалпы бiлiм беру жYЙесiнiц, атап айт^анда, жогары бiлiм беру жYЙесiнiц алдында вткiр сын-^атерлер турды. ЮНЕСКО мэлiметтерi бойынша, шамамен 1,5 млрд. элемде эдеттеп дэстYрлi форматта сабана ^атысу мYмкiндiгiнен айырылды. Барлыц б^м беру жYЙелерi кYPделi шешiмдер ^абылдауга жэне шугыл тYPде вз ^ызметЫ онлайн режимiне ауыстыруга мэжбYP болды

[14].

Пандемия кезецЫде жогары о^у орындарында ^ашы^ты^тан о^ытуды iске асыруды талдау бойынша шетелдiк зерттеуштердщ взект жумыстарына шолу проблеманыц вте белсендi тал^ыланып, эртYрлi квз^арастардан ^аралатынын кврсетедк K|азiргi бiлiм беру жагдайын сипаттай отырып, С. Кришнамурти <^кт студентик ^ауымдасты^тар еш^ашан цифрлыщ технологиялар ар^ылы кYндiзгi о^удан ^ашы^гы^тан о^ытуга ауыспаган», – деп атап вттi. Ал Киршнер <^пнп тацда университеттер ^¡рп замангы о^ыту технологияларын ^олдана отырып, ^ашы^гы^тан о^ыту технологиялары негiзiнде дэстYрлi бiлiмiн жедел ^ар^ынмен взгертуге мэжбYP», – деп санайды

[15]. Хатти мен Х. Тим-Перли 2007 жылы жарияланган «керi байланыс кYшi», онда: «интернеттеп о^у ортасында алга жылжу Yшiн студенттер ^андай ^адамдар жасау керектИн бiлуi керек, ал о^ытушылар бул ^адамдарды ^алай оцтайлы жецтдетуге болатындыгын бiлуi керек», ягни он жылдан астам уа^ыт бурын аны^талган проблема онлайн-бiлiм берудi уйымдастыру кезшде элi де взектi болып табылады. Сондай-а^ ма^алаларда университеттщ ^ашы^тан жумыс форматына квшу тэжiрибесiне ^ызы^ты жэне егжей-тегжейлi талдау жасалган [16].

Та^ырыпты зерттеу барысында бас^а елдердегi пандемия эсерЫен ^ашы^ты^ган о^ыту жYЙесiнiц сапасы ^ызы^тырды. Осы уа^ыт^а дейiн ^ашы^тыктан о^ыту бYкiл элемде ^ар^ынды дамыды. Осы уа^ыт iшiнде квптеген елдер, атап айт^анда АКШ, ¥лыбритания аталган о^ыту технологиясын ойдагыдай пысы^тады. ©збекстанда о^ытудыц бул тYрi COVID-19 пандемиясы кезецЫде жогары бiлiм беру жYЙесiне енгiзуге мYмкiндiк алды жэне мемлекетпк саясаттыц басым багыты болып табылды. COVID-19 пандемиясы кезiнде ©збекстанныц жогары бом беру жYЙесiне ^ашы^ты^тан о^ытудыц енгiзiлуi бiлiм берудщ осы формасыныц арты^шылы^тары мен кемшiлiктерiн аны^тауга мYмкiндiк бердi. Кашы^ты^ган о^ытудыц артыщшылыгы оныц жаца функцияларымен, икемдi Yздiксiз бом беру жYЙесiн ^олданып, бiлiм алушыга бiлiм беру ^ызметш усыну ^ызметЫ кецейтуiмен байланысты. Саба^тарды втшудщ ^ашы^тагы нысаны эр студентке карантин кезецшде о^шаулау ережелерiн са^тай отырып о^уга мYмкiндiк бередi.

Кашы^ты^ган бiлiм беру формасын енгiзу кезiнде осындай проблемалар туындады:

– бiрiншiден, барлыгы психологиялыщ тургыдан ^ашы^тан жумыс^а ауысуга дайын емес, квбiсi о^у атмосферасына YЙренедi, ал YЙдегi жагдай оларды алацдатуы мYмкiн;

– екiншiден, о^ытудыц бул тYрiнде студенттердi ба^ылау мYмкiндiгi азаяды жэне олардыц жумысын стандарттаудыц ^рделтп артады;

– Yшiншiден, бiлiм алушылардыц белгiлi бiр контингентшщ пэндердi вз бетЫше о^уга жэне о^у

процеан уйымдастырудыц ерекшелiктерiн тYсiнуге ^улыщсыздыгыныц болуы .

Осылайша, COVID-19 пандемиясы кезЫде ^ашы^гы^тан о^ытуды енгiзу процесiнде туындаган бiр^атар проблемаларга ^арамастан, ©збекстанныц жогары бом беру жYЙесi жаца децгейге квтерiлiп, туындаган мэселелердi шешу Yшiн тэжiрибе жина^тады. Сонымен ^атар, осы о^ыту технологиясын ойдагыдай жалгастыруга мYмкiндiк бердi. Бул COVID-19 пандемиясына байланысты жагдай о^у процесiн бузуга себеп бола алмайтындыгын тагы бiр рет дэлелдейдi [17].

Ресейде ^ашы^ты^ган о^ыту баяу ^ар^ынмен енгiзiлдi. NeoAnalytics аналитикалыщ агентппнщ зерттеуiне сэйкес, 2021 жылы Ресейде шга бiлiм беру нарыгында ^ашы^ты^ган о^ыту Yлесi небары 1,1% ^урады, ал ^аржыландыру квлемi 28,9 миллиард рубльФ ^ураса, АКШ, Жапония жэне кейбiр Еуропа елдерiнде бул кврсеткш 20-30% жеттi [18]. Кеш^рудщ келесiдей бiрнеше себептерi бар:

– бiрiншiден, ^ашы^гы^тан бiлiм беру квбшесе сырттай о^уга пайдаланылатын белгiлi бiр орынга ие болды;

– еганшщен, о^ытушылар ^урамынан ^ашы^гы^тан о^ытудан бас тарту болды;

– Yшiншiден, ^ашы^ты^тан бiлiм беру техникалыщ мYмкiндiктер мен дамыган телекоммуникация арналарын ^ажет етп.

Бiлiм беру кецютпнде университеттердщ кврУа ДYниежYзiлiк денсаулыц сацтау уйымыныц 2020 жылгы 11 наурызда жасалган коронавирус пандемиясы туралы мэлiмдемесiмен взгертiлдi [19]. Кытай ^ашы^гы^тан о^ытуга бiрiншi болып квштк Содан кейiн Оф^стк Корея мен Иран, кешннен Еуропа елдерi мен АКШ елдерi ^ашы^гы^тан о^ытуга квштi [20].

Соцгы онжылды^та инновациялыщ экономика мен а^паратты^ технологиялардыц дамуы жагдайында ^ашы^ты^тан бiлiм беру дамыган елдердщ квптеген беделдi университеттерiнде басым багыт^а ие болды. Мысалы, АКШ-та 300-ден астам университет дэстYрлi о^ытудыц балама тYрi ретiнде онлайн о^ытуды усынады [21]. Онлайн о^ыту классикалыщ бiлiммен ^атар Германия, ¥лыбритания, Швейцария, Франция жэне бас^а да Еуропа елдерЫщ квптеген университеттерiнде ^олданылады [22]. Б^м берудi жацгырту тетiгi жэне тутастай алганда елдiц серпiндi экономикалыщ дамуыныц негiзi ретiнде ^ашы^ты^тан о^ыту жYЙесiнiц арты^шылы^тары дэлелдендi.

Осы та^ырыпты зерттей отырып, жалпы ^ашы^ты^тан бом берудiц негiзгi арты^шылы^тарын атап втуге болады. Олар:

• технологиялылыгы – заманауи багдарламалыщ жэне техникалы^ ^уралдарды пайдалана отырып ^ашы^ты^тан бiлiм беру электрондыщ бiлiм берудiц тиiмдiлiгiн арттыруга ы^пал етедi;

• бiлiм берудщ ^олжетiмдiлiгi мен ашы^тыгы-компьютер мен Интернет бар жер шарыныц кез келген нYктесiнде бола отырып, о^ушыларды о^ытуды ^амтамасыз ету мYмкiндiгi;

• бом берудiц жеке сипаты – ^ашы^ты^тан бiлiм беру икемдi.

• бом алушыныц о^у ^ар^ынын аны^тауга

мYмкiндiгi бар, терецдете зерделеу Yшiн жекелеген та^ырыптар мен бвлiмдерге бiрнеше рет орала

алады;

Кашыктыктан бом берудщ непзп кемшiлiктерiне мыналар жатады:

• бiлiм алушылар мен о|ытушы арасында тiкелей кYндiзгi |арым-|атынастыц болмауы туралы;

• |ашы|ты|тан о|ыту Yшiн |атац взiн-взi тэрбиелеу |ажет, ал оныц нэтижесi б^м алушыныц дербестiгi мен санасына лкелей байланысты;

• бiлiм алушылардыц компьютерлк сауаттылыFыныц жеткiлiксiздiгi, компьютерлiк сауаттылы|тыц болмауы туралы;

Про сертификаты: Сертификат соответствия alpina ultraweiss caparol водно дисперсионная

бес негiзгi сезiм MYшелерiнiц бiрi болып табылады. Казiргi жаFдайда монитор экранынан ноутбукке, ноутбуктен мониторFа жэне т.с.с. квздiц квру |абтелшн бузылуларын тудыруы MYMкiн. БуFан жол бермеу Yшiн компьютер экранында болу уа|ытын азайтып, квзге арналFан жаттыFулар немесе гимнастика жасау |ажет. Пандемия адамдардыц белсендiлiгiне |атты эсер етп, оны айтарлы|тай шектедi. Эдетте студент университетке жетiп, сабаца |атысып, Yлкен Yзiлiсте тYскi ас Ып, содан кейiн о|уды жалFастыра беретш. Бiра| 1^рп уа|ытта YЙде Yнемi болу, бiздiц ю-эрекетiмiздi шектейд^ бул а|ыл-ойдан бас|а еш|андай эрекеттщ болмауынан кврiнедi. Белсендiлiктiц бул тYрi студенттiц бiр нYктеден екiншi нYктеге |^алуын бiлдiрмейдi, сонды|тан тек психикалы| эрекеттiц болуы жеткiлiксiз болып саналады. Белсендiлiктiц жеткiлiксiздiгi мэселесiн шешу Yшiн студенттiц о|у орнына барFанда жумсайтын энергиясын втеуi туралы ойлану керек. БуFан YЙде жаттыFу жасау жэне дене шыны|тыруды са|тауFа арналFан |арапайым жаттыFулар квмектеседi, оларды тацертец де, кешке де жасау керек. Таза ауаFа 15-20 минут|а шыFу керек, бул «серптуге» жэне жаца ^штермен взiн-взi толы|тыруFа квмектеседi.

Казакстандагы кашыктыктан окыту жYЙесi туралы

Корытынды

Кашы|ты|тан о|ыту жYЙелерi студенттердщ о^ы^ан материалдары бойынша бiлiмдерiн

кесте бойынша вебинарлар втшуде. Алматы жоFары о|у орнында 1049 о^ытушы^а 9473 |ашы|ты|тан бiлiм алушы келедi.

|ашы|ты|тан жэне тез арада тексеруге MYMкiндiк бередi, ал университет экiмшiлiгi студенттердщ

Yлгерiмi мен о^ыту сапасын ба^ылай отырып, о^у процеанщ взект статистикасын алады. COVID-19 пандемиясында взектi тагы 6ip мацызды артьщшылыгы – студенттердщ Yй жагдайында бiлiм беру

багдарламасын игеру мYмкiндiгi, бул коронавирустьщ таралуыньщ алдын-алу шарасы болып саналады.

Эдебиеттер

1. Adnan M., Anwar K. Online Learning amid the COVID-19 Pandemic: Students’ Perspectives. Online Submission, 2020; 2(1): 45-51.

2. Al-Balas M., Al-Balas H.I., Jaber H.M., Obeidat K. et al. Distance learning in clinical medical education amid COVID-19 pandemic in Jordan: current situation, challenges, and perspectives. BMC medical education, 2020; 20(1): 1-7.

3. Daniel S.J. Education and the COVID-19 pandemic. Prospects, 2020: 1-6.

4. Harting K., Erthal M.J. History of distance learning. Information technology, learning, and performance journal, 2005; 23(1): 35.

5. Moore J.L., Dickson-Deane C., Galyen K. E-Learning, online learning, and distance learning environments: Are they the same? The Internet and Higher Education, 2021; 14(2): 129-135.

6. Rogers P.L. et al. (ed.). Encyclopedia of distance learning. – IGI Global, 2009. Electronic resource. [Cited 30 Oct. 2020]. Available from URL: https://www.researchgate.net/profile/Anabela-Mesquita/publication/277226769/.

7. Deal III W.F. Distance learning: Teaching technology online. Technology and Engineering Teacher, 2002; 61(8):

21.

8. Bates A.W., Bates T. Technology, e-learning and distance education. – Psychology Press, 2005. Electronic resource. [Cited 30 Oct. 2020]. Available from URL: https://www.amazon.com/Technology-learning-Distance-Education-Routledge/dp/0415284376/.

9. Belanger F., Jordan D. H. (ed.). Evaluation and Implementation of Distance Learning: Technologies, Tools and Techniques: Technologies, Tools and Techniques. – IGI Global, 1999. Electronic resource. [Cited 12 Oct. 2020]. Available from URL: https://www.igi-global.com/book/evaluation-implementation-distance-learning/398

10. Traxler J. Distance learning-Predictions and possibilities. Education Sciences, 2021; 8(10): 35.

11. Андреев А.А. Становление и развитие дистанционного обучения в России // Высшее образование в России. – 2021. – №.10.-С.106-111.

Andreev A.A. Stanovlenie i razvitie distantsionnogo obucheniia v Rossii (Formation and development of distance learning in Russia) [in Russian]. Vysshee obrazovanie v Rossii, 2021; 10:106-111.

12. Орлова Е.Р., Кошкина Е.Н. Проблемы развития дистанционного обучения в России // Национальные интересы: приоритеты и безопасность. – 2021. – №23. – C. 12-20.

Orlova E.R., Koshkina E.N. Problemy razvitiia distantsionnogo obucheniia v Rossii (Problems of the development of distance learning in Russia) [in Russian]. Natsional’nye interesy: prioritety i bezopasnost’, 2021; 23: 12-20.

13. Lassoued Z., Alhendawi M., Bashitialshaaer R. An Exploratory Study of the Obstacles for Achieving Quality in Distance Learning during the COVID-19 Pandemic. Education Sciences, 2020; 10(9): 232.

14. Churiyah M., Sholikhan S., Filianti F., Sakdiyyah D.A. Indonesia Education Readiness Conducting Distance Learning in Covid-19 Pandemic Situation. International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding, 2020; 7(6): 491-507.

15. Chick R.C. et al. Using technology to maintain the education of residents during the COVID-19 pandemic. Journal of Surgical Education, 2020; 77(4): 729-732.

16. ince E.Y., Kabul A., Diler i. Distance education in higher education in the COVID-19 pandemic process: A case of Isparta Applied Sciences University. Distance Education, 2020; 4(4): 343-351.

17. Hebebci M.T., Bertiz Y., Alan S. Investigation of views of students and teachers on distance education practices during the Coronavirus (COVID-19) Pandemic. International Journal of Technology in Education and Science (IJTES), 2020; 4(4): 267-282.

18. Reimers F.M., Schleicher A. A framework to guide an education response to the COVID-19 Pandemic of 2020. OECD, 2020; 14: 2020-2024.

19. Hildenwall H., Luthander J., Rhedin S., Hertting O. et al. Paediatric COVIDU19 admissions in a region with open schools during the two first months of the pandemic. Acta Paediatrica, 2020; 109(10): 2152-2154.

20. Allo M.D.G. Is the online learning good in the midst of Covid-19 Pandemic? The case of EFL learners. Jurnal Sinestesia, 2020; 10(1): 1-10.

21. Danjou P.E. Distance teaching of organic chemistry tutorials during the COVID-19 pandemic: Focus on the use of videos and social media. Journal of Chemical Education, 2020; 97(9): 3168-3171.

22. Маль Г.С., Гомзарь С.Е., Соболева А.А. Особенности дистанционного обучения в медицинском ВУЗе. Международный журнал прикладных и фундаментальных исследований. – 2021. – №. 1-1. – С. 120-120.

Mal’G.S., Gomzar’S.E., Soboleva A.A. Osobennosti distantsionnogo obucheniia v meditsinskom VUZe (Features of distance learning at a medical university) [in Russian]. Mezhdunarodnyi zhurnal prikladnykh i fundamental’nykh issledovanii, 2021; 1: 120-120.

23. Jessica Li, Rajashi Ghosh, Stefanos Nachmias. In a time of COVID-19 pandemic, stay healthy, connected, productive, and learning: words from the editorial team of HRDI, Human Resource Development International, 2020; 23:3: 199-207. DOI: 10.1080/13678868.2020.1752493.

24. ^азацстан Республикасынын «Бл/’м туралы» Зан,ы: 2007 жылгы 27 шлде, №319.

Kazakstan Respublikasynyn «Bilim turaly» Zany (Law of the Republic of Kazakhstan On Education) [in Kazakh]: 2007 zhylFy 27 shilde, №319.